Het Friese dorp Wijnaldum in Friesland

The village of Wijnaldum in Friesland (Netherlands)Foto: © MJB Events PR

Het Friese dorp Wijnaldum in Friesland

Van terpen in de omgeving tot aan de Fibula die in het Fries Museum in Leeuwarden te vinden is. Inmiddels is het verhaal van de Fibula tot over de landsgrenzen bekend, waaronder ook in Scandinavi√ę. Ik heb het dan over het Friese dorp Wijnaldum, dat ongeveer 5 kilometer verwijderd ligt van de oude havenstad Harlingen. In dit artikel vertel ik meer over het dorp Wijnaldum.

Jaarlijks trekt het dorp vele (dagjes) toeristen. Niet alleen voor de oude delen in het dorp die vandaag de dag nog te zien zijn. Maar ook om de natuurgebieden, wandelroutes en fietsroutes die in de omgeving te vinden zijn. Daarnaast is Wijnaldum één van de doorkom locaties van de Elfstedentocht. Over het water gaat deze door de oude Sexbierumervaart, maar er zijn ook routes aangelegd voor de fietsers, wandelaren of andere voertuigen die de Elfstedentocht willen afleggen.

Van oudsher is Wijnaldum een dorpje dat op een terp is gebouwd. Deze terp is vandaag de dag nog steeds te zien naast de Andreaskerk die in de 15de eeuw als laat-Gotische kerk werd gebouwd. De naam Andreakerk is gewijd aan de apostel Sint-Andreas (geboren in Betsa√Įda – overleden in Patras). In de jaren daarna is de Andreaskerk een aantal keer veranderd en gerenoveerd. Zo is de kerktoren in 1684 volledig opnieuw vervangen, omdat die destijds in elkaar was gestort. De huidige kerktoren stamt uit 1904, toen de westerzijde van de kerk opnieuw werd vervangen door de Neogotische stijl. Zowel de preekstoel als de kerkbanken komen beide uit de 18de eeuw.

Foto’s: ¬© MJB Events PR

De 15de eeuw was niet de periode waarin het dorp Wijnaldum is gemaakt. Volgens verschillende documentatie werd de naam al in de 13de eeuw vernoemd. Toen lag de huidige terp aan het einde van de Riedslenk, dat nu onderdeel is van de Sexbierumervaart. Destijds werd Wijnaldum dan ook opgeschreven als Wynaldum. In de loop der jaren was dit niet alleen de enige vorm. Zo werd het dorp ook wel opgeschreven als Wynaldum, Wynaldem, Wynalden, Winaem en Wynaam vermeld. Tegenwoordig heeft het dorp twee verschillende benaming. In het Nederlands Wijnaldum en in het Fries Winaam.

Naast de historie van het dorp om kent het dorp ook zijn bekende archeologische onderzoeken. Het bekendste onderzoek rondom het dorp is de Fibula, die vandaag de dag te zien is in het Fries Museum in Leeuwarden. Dit is een mantelspeld die gedateerd kan worden uit het jaar 625 na Christus. Een eerste stuk van de mantelspeld werd in 1953 gevonden op de terp Tjitsma, die het Fries Museum in handen kreeg. Door deze te laten restaureren in het British Museum in Londen (Engeland), werd er door experts een overeenkomst gevonden tussen deze mantelspeld en de vondsten van de vroegmiddeleeuwse koningsgraf Sutton Hoo (Engeland). Het vermoeden is dan ook dat deze speld onderdeel is geweest van de Friese koning die destijds in en rondom Wijnaldum gevestigd was. Door nieuwe opgravingen en andere technieken werd er in de jaren ’90 van de 20ste eeuw de missende onderdelen gevonden. Door nieuwe informatie werd hun eerste vermoeden dat deze mantelspeld aan een koning werd toebehoren veranderd. In die tijd was het vooral de koningin of een priesteres die zulke spelden droegen. Daarom denkt men nu dat deze mantelspeld toebehoorde tot de koningin van de Friese Koning. Door nieuw onderzoek in Parijs (Frankrijk) in 2012, werd geconcludeerd dat de rode steentjes zijn ingelegd met almandijn (halfgranaat). Dit bevestigd dat er destijds, in de 7de eeuw, vele grondstoffen al naar Friesland werden gehaald. Want deze rode steentjes zouden volgens de experts uit Rajasthan (India) komen. Het speciale daaraan is nog dat de Fibula ruim 300 rode steentjes bevat, waarmee het de grootste ingelegde sieraad is uit de vroegmiddeleeuwse periode in Nederland, en misschien wel van Europa!

Foto’s: ¬© MJB Events PR

Door de eeuwen heen werden er nog vele andere onderzoeken gestart in en rondom het dorp. Vlakbij de Jelle van Dijkstrjitte werd ongeveer tien jaar geleden opnieuw onderzoek gedaan. Vlak naast de speeltuin stond vroeger een herberg met een paardenstal erbij. Daarnaast was een volkstuin te vinden waar destijds, tijdens opgravingen en onderzoek, onder meer potten en een hondenskelet werden gevonden van enkele eeuwen geleden. Dit verklaart dan ook het een en ander in de opbouw van het dorp met 470 inwoners.

Zo kent vandaag het dorp een kerk met een kerkhof, een dorpshuis en een voormalige school E.P. De Boerschool. Ondanks dat er in het dorp vele fysieke bedrijven zijn gesloten is het bedrijfsleven in het dorp wel een feit geweest. Zo kende het dorp een café, een bakkerij, een pastoriehuis met een erf, een boomgaard, diaconie, schipper, landbouwers, timmermannen en -vrouwen, wagenmaker, schoenmaker en een spoorbrug die het dorp met andere plaatsen en steden verbond.

Ondanks dat ik in dit artikel een korte weergaven geef over het dorp is er nog genoeg om over te hebben. Hoe vervoerde men vroeger hun materialen over het land en over het water? Hoe leefde men in hun huizen en hoe kan het verhaal van het Friese dorp, dat al in de 7de eeuw een geschiedenis kent, voortbestaan voor de toekomstige generaties?

In de komende periode zal ik meer verhalen delen van het Friese dorp Wijnaldum. Zo heb ik een tijdje geleden al een artikel gedeeld over de Sneeuw in Nederland tijdens de winter van 2020 Р2021. Of lees het artikel Winterwandeling 2017 met ruige rijp of over Roptazijl vlakbij Wijnaldum. Een artikel waarin ik foto’s laat zien van de sneeuw in het dorp Wijnaldum. Want het maakt niet uit of je het dorp bezoekt in de winter, lente, zomer of in de herfst. Er valt er altijd wel iets te beleven. En anders kan je altijd nog even rusten in het dorpsbos of de eenden bekijken in het Ried in de omgeving van het dorp.